บทความ

คุมเวทีระดมความคิด กับแรงกดดันนำทุกภาคีสู่เป้าหมายร่วม

รูปภาพ
ในบริบทของการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาคีเครือข่าย การเป็นวิทยากรหรือผู้ดำเนินเวทีนั้น มิได้เป็นเพียงการนำเสนอข้อมูล หากแต่เป็นการแบกรับความท้าทายในการเชื่อมร้อยความแตกต่าง หลอมรวมเป้าหมาย และขับเคลื่อนการทำงานร่วมกันอย่างเป็นรูปธรรม ภาระของผู้ดำเนินเวทีนั้นหนักหน่วงยิ่งนัก ตั้งแต่การทำความเข้าใจบริบทและภารกิจของแต่ละหน่วยงาน การสังเคราะห์ข้อมูลที่หลากหลายให้เป็นภาพรวมที่ชัดเจนและเข้าใจง่าย การออกแบบกระบวนการเพื่อดึงศักยภาพและความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ไปจนถึงการมอบหมายภารกิจที่สอดคล้องกับความสามารถและความรับผิดชอบของแต่ละหน่วยงานอย่างยุติธรรมและมีประสิทธิภาพ การประชุมในรูปแบบ Collaborative Management จึงมิใช่เพียงเวทีสำหรับการแลกเปลี่ยนข้อมูล แต่เป็นสมรภูมิทางปัญญาและการสื่อสาร ที่ผู้ดำเนินเวทีต้องใช้ทั้งศาสตร์และศิลป์ในการบริหารจัดการ เพื่อให้ทุกภาคีมองเห็นภาพรวมร่วมกัน เข้าใจบทบาทของตนเอง และพร้อมที่จะก้าวเดินไปข้างหน้าด้วยความเข้าใจและมุ่งมั่นสู่เป้าหมายเดียวกัน กรณีศึกษาของ "แตงโม" ในการดำเนินเวทีแรก ณ อำเภอกุสุมาลย์ สะท้อนให้เห็นถึงความสำเร็จเบื้องต้นในการสร้างการมีส่ว...

เส้นทางโค้ช…พลังแห่งการสร้างวิศวกรสังคม

รูปภาพ
เมื่ออาจารย์หลิวเอ่ยว่า " การเป็นโค้ชไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องทบทวนกันเป็นเดือน ๆ " ผมเองก็อดที่จะพยักหน้าเห็นด้วยไม่ได้เลยครับ การอบรม 3 วันที่เราได้มาเรียนรู้กระบวนการโค้ชวิศวกรสังคมนี้ เปรียบเสมือนการจุดประกายให้เราได้เข้าใจถึงวิธีการและเป้าหมายที่ชัดเจน แต่เส้นทางสู่การเป็นโค้ชที่แท้จริงนั้น ยังต้องอาศัยการบ่มเพาะจากประสบการณ์ของแต่ละคนอีกมากมาย ผมรู้สึกประทับใจมากที่ได้เห็นหน่วยงานภาครัฐจัดอบรมในรูปแบบนี้ ซึ่งเปิดโอกาสให้ทุกคนได้มีส่วนร่วมอย่างแท้จริง เราได้เรียนรู้เครื่องมือสำคัญในกระบวนการโค้ชวิศวกรสังคมถึง 5 + 2 เครื่องมือเลยทีเดียว เป็นประสบการณ์ที่แปลกใหม่และทรงคุณค่ามากครับ นานนับสิบปีแล้วที่ผมไม่ได้สัมผัสบรรยากาศของการหล่อหลอมทีมที่เข้มข้นเช่นนี้ การมีทีมวิทยากรที่เปี่ยมด้วยความรู้และทีมพี่เลี้ยงที่คอยดูแลอย่างใกล้ชิด ทำให้ผมนึกถึงช่วงเวลาที่เคยจัดงานลักษณะนี้ถึง 7 วันเต็มต่อรอบ ทีมงานทุกคนทุ่มเทแรงกายแรงใจอย่างหนัก ซึ่งผมเชื่อว่าทีมงานเบื้องหลังการอบรมครั้งนี้ก็คงเช่นกัน สิ่งที่น่าสนใจคือ แม้เครื่องมือและองค์ความรู้ที่เราได้รับอาจไม่แตกต่างจากในอดีตมากนัก แต่กลยุทธ์ใ...

วัฒนธรรมสูบปลาภาคอีสาน ป้องกันปลาหมอคางดำได้

รูปภาพ
ช่วงนี้ปรากฏการณ์ทางสังคม "ปลาหมอคางดำ" ซึ่งสามารถปรับตัวได้ดีในสภาพแวดล้อมที่หลากหลาย ทั้งน้ำจืด น้ำกร่อย และน้ำเค็ม นอกจากนี้ยังมีความสามารถในการขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว สามารถแข่งขันกับปลาพื้นถิ่น กลายเป็นปัญหาสำคัญในหลายพื้นที่ สร้างปัญหาต่อระบบนิเวชสัตว์น้ำ ปัญหาปลาหมอคางดำ ทำให้ผมนึกถึงวัฒนธรรมในภาคอีสาน การสูบหนองน้ำหาปลากินในเทศกาล เช่น ปีใหม่ สงกรานต์ หรือการผ่าปลาการกุศล มันคือการล้างหนองหรือทำความสะอาดหนองน้ำ สืบทอดมาเป็นประเพณีมาตั้งแต่บรรพบุรุษถึงปัจจุบัน แต่จริง ๆ แล้วผมคิดว่ามันคือการจัดสมมดุลของระบบนิเวศของ น้ำ ดิน และสัตว์น้ำ ด้วยวิถีการดำรงชีพของคนอีสาน จึงเป็นที่มาของการล้อเลียนเจ้าจั๊กแตนบอกปลาหมอคางดำว่า อย่าไปเลย ระวังจะเป็นปลาทอดเหมือนฉัน ลองเอาวิถีคนภาคอีสาน ไปใช้กำจัดปลาหมอคางดำในระยะยาวดูนะครับ แล้วจะเข้าใจคำพูดที่ว่า "ทำไมปลาหมดคางดำไม่กล้ามาภาคอีสาน"

NFT. แรกในชีวิตผมมีชื่อว่า "กบิลปักษา"

รูปภาพ
กบิลปักษา.NFT กบิลปักษา คือ ชื่อผลงาน nft เป็นผลงานที่ได้รับ เนื่องในโอกาสครบรอบวันเกิด 10 พ.ย. 2555 ศิลปินคือ อาจารย์น้องอาร์ม บ้านกลาง ต.นาแก้ว อ.โพนนาแก้ว จ.สกลนคร กบิลปักษา อยู่ในท่านั่งซึ่งกำลังกินกล้วย เมื่อถามว่าทำไมถือว่ารูปนี้ อ.น้องอาร์ม บอกว่า ลักษณะท่าทางผมเหมือนกับลิง ผลงานชิ้นนี้มีคุณค่าทางจิตใจกับผมมาก ปัจจุบันปี 2567 ผ่านมาแล้ว 12 ปี แต่ความทรงจำนั้นยังคงตรึงใจชุดเจน ผมจึงอยากเก็บรักษาบนเทคโนโลยีที่ดีที่สุด เพื่อรักษะความจำนี้เป็นหนึ่งเดียวตลอดไป ดูร้าน  กบิลปักษา (bitkubnft.com)

สุขสันต์วันสงกรานต์ ประเพณีแห่งความสุข

รูปภาพ
เทศกาลแห่งความสุข ทุก ๆ เทศกาลเป็นช่วงเวลาแห่งความสุขของทุกคน เป็นโอกาสในการแสดงความเคารพกตัญญู และรักษาความสัมพันธ์ที่ดี ช่วง 2 - 3 ปี หลายคนถามหาว่า แตงโม หายไปในช่วงเทศกาล ทุกความรื่นเริง ขอบคุณมากที่คิดถึงกันในยามมีความสุข เป็นห่วงและถามข่าว แตมโม อยู่บ้านฉลองกับแม่ มาหาได้นะแต่ไม่ยากออกไปข้างนอก เพราะรู้ว่ามีคนเป็นห่วงรออยู่ ผมเหลือแค่แม่แล้ว ต้องดูแลความรู้สึกด้วย ช่วงวัย + ต้นทุนชีวิต + การเปลี่ยนแปลง = การดำรงชีพบนวิถีใหม่ ปัจจัย 3 สิ่งข้างต้น ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง แต่ผมไม่ได้เปลี่ยนไปนะ เพียงแค่ขยายการส่งมอบความสุข ไปยังพื้นที่ใหม่ ได้สัมผัสความท้าทายเพิ่มประสบการณ์กับชีวิต ในปัจจุบันผมได้บันทึก การค้นพบเรื่องราวใหม่ ๆ ที่เจอในชีวิตจากทุกพื้นที่ นำมาเชื่อมโยงเหตุการณ์เล่าเรื่อง มีทั้งความสมหวัง ผิดหวัง ตลก ร้องไห้ ผมเผยแพร่หลายแพลตฟอร์ม แต่หลัก ๆ โพสต์ลงใน blogger เขียนลง 2 เว็บบล็อก รวมกันจะถึง 200 บทความแล้วนะ บล็อกแรก บอกเรื่องราวส่วนตัวตามไลฟ์สไตล์ตน จัดเต็มความคิดกูล้วน ๆ มีผู้เข้าชมเกือบ 30,000 ครั้งแล้ว และมีโฆษณาจาก google เข้าแล้ว บล็อกสอง จะกล่าวถึงความคิดเห็นค...

ฤดูข้าวเหนียวมะม่วงมาแล้ว

รูปภาพ
มะม่วงน้ำดอกไม้สีฉ่ำมาก แถมยังมีรสชาติหอมหวาน จนชวนให้คุณต้องตัดสินใจกินเมนูประจำฤดูกาล ผลไม้ที่นำมาทานกับข้าวเหนียวมูลแล้วเข้ากัน นอกจากทุเรียนแล้ว แต่ละปีผมจะพลาดไม่ได้เลยก็คือ “มะม่วง” ชวนให้นึกถึงตอนเด็ก แม่ทำข้าวเหนียวมูลให้กิน แต่เป็นสูตรใส่น้ำกะทิพร้อมกินให้หมดทันที สมัยนั้นมีแค่มะม่วงแก้ว มะม่วงอกร่อง และมะม่วงกะสอ มีขั้นตอนทำข้าวเหนียวมูลง่ายมาก แค่ทำข้าวเหนียวมูล และกะทิ มีความลำบากเล็กน้อย ในขั้นตอนการเตรียมวัตถุดิบ เพราะเราต้องนำมะพร้อมแก่มาคั่นนำกะทิ ต้องใช้ไม้สอยอยู่บนต้น (ถ้าสะดวกก็ปีนได้) นำมาปอกเปลือก ใช้งานกระต่ายขูดมะพร้อม จากนั้นคั่นจนเหลือแค่กากหรือไม่มีรสชาติ ผมชอบมะม่วงอกร่องมาก นำมาล้างน้ำสะอาดปอกเปลือกหั่นเป็นชิ้นสวยงาม จัดจานด้วยข้าวเหนียวมูล ราดหน้าด้วยน้ำกะทิ อิ่มแท้แน่นอน

ต้นตาลโตนด มีประโยชน์มาก มีความทรงจำล้น

รูปภาพ
"ต้นตาล" หรือ "ตาลตะโหนด" แถวบ้านผมเรียก "หมากตาล" ยืนต้นตามทุ่งนามองเห็นไกล ๆ พ่อเล่าให้ฟังว่า ต้นตาลมีอายุยืนมาก เท่า ๆ กับช่วงอายุคนเลย หลายคนปลูกต้นตาลพร้อมกับจังหวะที่มีลูก ลูกเติบโตอายุ 10 - 15 ปี ตาดจะออกลูกให้กินพอดี ต้นตาล หรือหมากตาล กับความทรงจำ สวัสดีครับเพื่อน ๆ วันนี้ผมนึกถึงเรื่องราวเก่า ๆ แถวบ้านที่ต่างจังหวัดขึ้นมา เลยอยากจะมาเล่าให้ฟังถึงต้นไม้ต้นหนึ่งที่ผูกพันกับชีวิตวัยเด็กของผมมาก ๆ ต้นไม้นั้นก็คือ "ต้นตาล" หรือที่บ้านผมเรียกกันติดปากว่า "หมากตาล" นั่นเองครับ ภาพที่ยังติดตาคือ ต้นตาลที่ยืนตระหง่านอยู่กลางทุ่งนา มองเห็นแต่ไกล ๆ พ่อเคยเล่าให้ฟังว่า ต้นตาลเนี่ยอายุยืนมากเลยนะ บางต้นอยู่มาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย บางคนก็ปลูกต้นตาลพร้อม ๆ กับตอนที่มีลูก พอลูกโตได้ 10-15 ปี ต้นตาลก็จะเริ่มออกลูกให้เก็บกินได้พอดี มันเหมือนเป็นวงจรชีวิตที่น่าทึ่งเลยนะครับ พูดถึง "หมากตาล" ทีไร ความทรงจำวัยเด็กก็ไหลกลับมาทุกที สำหรับผมแล้ว มันคือผลไม้ประจำฤดูกาลจริง ๆ ปีนึงจะได้กินแค่ครั้งเดียว บางปีถ้าลูกแก่เร็วก่อนก็อดไปเลย ต้องอาศ...

ใช้งานคอมพิวเตอร์ ในชีวิตครั้งแรกคือโปรแกรม Paint

รูปภาพ
Paint โปรแกรมที่ใช้งานคอมพิวเตอร์ครั้งแรก ช่วงนั้นอยู่ประมาณ ป.6 (อายุ12ปี) เวลาพักเที่ยงอาจารย์ไปทานข้าว ฝากหัวหน้าห้อง (เพื่อน) ไปพิมพ์งาน (จิ้ม) ให้อาจารย์ที่ห้องพักครู ผมไปเป็นเพื่อนหัวหน้า บังเอินมีคอมพิวเตอร์ 2 เครื่อง จึงลองเปิดอีกเครื่องดูแต่ทำอะไรไม่เป็นหรอกครับ แค่หาปุ่มเปิดยังกดมั่ว ๆ ไป รอเปิดวินโดว์นานมาก ตอนนั้นเป็น Windows xp แล้วนะครับ แต่จำเวอร์ชั่นไม่ได้ เข้าหน้าแรกได้แล้ว เห็นเมนูไหนคลิกดูหมดเลย แต่ไม่ควรทำนะครับ (ไม่รู้เตือนใคร) ความเร็ว Ram  CPU ช่วงนั้นใช้เบอร์เต่า สักพันเจอเครื่องค้าง ทุกคนคิดว่าผมถอดปลั๊กไหม ใช้ถอดแล้วเปิดใหม่แต่ไฟกระชากแรงมาก เข้าโปรแกรมนั้นไปโปรแกรมนี้อยู่นาน จนมาเจอ Paint ตอนนั้นผมตั้งชื่อให้ว่า "โปรแกรมวาดรูป" มันสนุกตรงที่ใส่สีได้รูปบ้านได้ ใส่สีเขียวให้ต้นไม้ ลำต้นสีน้ำตาล ไม่รู้สนุกตรงไหน แต่ก็ไปเล่นบ่อยนะ ตอนนั้นบันทึกไม่เป็น แต่ดันไปกดสั่งพิมพ์ จากนั้นรูปที่เราวาดก็จะโดนพิมพ์ออกมา ด้วยปริ้นเตอร์ Cannon  ต่อยอดทักษะใหม่ ยิ่งสนุกเข้าไปใหญ่จัดไปจนหมึกหมด จนกระทั่งจับได้แล้วโดนลงโทษ เรียบร้อยดีครับจำแค่เจอหน้า พอลับตาลืมหมดเลย...

แมงกีซอน ประโยชน์มาก เป็นสัตว์เศรษฐกิจและบ่งบอกความสมบูรณ์

รูปภาพ
เรื่อง: แตงโม สกลนคร มาเด้อพี่น้อง! มื้อนี้สิเล่าสู่ฟังเรื่อง "แมงกีซอน" ของดีบ้านเฮา ที่บ่ได้มีดีแค่แซ่บเด้อ เมื่อวานนี้เอง ผมได้กินข้าวแลงแบบบ้าน ๆ เฮา คั่วแมงกีซอนฮ้อน ๆ ใส่เกลือหอม ๆ เสิร์ฟกับแจ่วบองปลาร้าใส่มะกอก แกล้มด้วยยอดดอกแค้ลวก โอ้ย! อิ่มท้องสบายใจไปเลยครับ เมนูนี้หากินได้ตามฤดูกาลเด้อครับ แต่ละท้องถิ่นกะเอิ้นบ่คือกันเนอะ บ้านผมเอิ้น "แมงกีซอน" แต่บางหม่องกะว่า "แมงจีซอน", "แมงอีซอน" ภาษาไทยเพิ่นกะว่า "แมลงกระชอน" แม่นบ่ ทางสุโขทัยเพิ่นเอิ้น "อีแหวก" ส่วนทางเหนือเปิ้นฮ้อง "แมงจอน" ข้ามไปฝั่งประเทศเพื่อนบ้านกะมีชื่อเรียกต่างกันไปอีก อย่างเขมรเพิ่นเอิ้น "กระมล" ว่าไปแล้วกะเป็นแมลงตระกูลเดียวกับจิ้งหรีดนี่เอง เล่าถึงเรื่องหาแมงกีซอนสมัยตะกี้กับสมัยนี้กะคนละเรื่องเลยครับ ตอนผมเป็นเด็กน้อย พากันไป "ย่ำแมงกีซอน" ตามหนองน้ำ จำได้ว่าต้องไปหาหม่องที่น่าจะมีโตมัน แล้วกะช่วยกันทำคันคูดินกั้นน้ำน้อย ๆ ขนาดพอให้เฮาลงไปย่ำได้ จากนั้นกะหวิดน้ำเข้ามา แล้วเอาเท้าซอย ๆ ย่ำ ๆ ลงไปในดิน บักแมงกีซอนมันทนบ่...

โทรศัพท์มือถือ รุ่นไหนในยุค 1G - 5G คือประสบการณ์แรกของคุณ

รูปภาพ
เรื่อง: แตงโม สกลนคร ผมใช้โทรศัพท์เครื่องแรก ถ่ายรูปฟัง MP3 ได้ ผมมีรายได้จากรับโหลดเพลงด้วยนะ แต่ปัญหาใหญ่คือไวรัสคอมพ์ ผมจำเป็นต้องลงวินโดว์ได้ แล้วเพื่อน ๆ มีความทรงจำใช้เทคโนโลยีแบบไหน เป็นผู้บริโภคหรือได้ประโยชน์ ปัจจุบันอยู่ในยุค 5G แล้วนะครับ สมัยก่อนอ่ะ แกมีความทรงจำเกี่ยวกับเทคโนโลยีอะไรบ้าง? อย่างฉันนะ โทรศัพท์มือถือเครื่องแรกในชีวิตอ่ะ จำได้เลยว่าเห่อสุด ๆ ถ่ายรูปก็ได้ ฟัง MP3 ก็ดี๊ดี แถมยังหารายได้พิเศษจากการรับโหลดเพลงลงเครื่องให้เพื่อน ๆ ด้วยนะเว้ย (แต่ก็ปวดหัวกับไวรัสคอมพ์อยู่บ่อย ๆ จนต้องหัดลงวินโดว์เองเลย 😅)  แล้วแกอ่ะ? เป็นสายบริโภคเทคโนโลยีเฉย ๆ หรือเคยได้ประโยชน์จากมันเหมือนฉันบ้างป่ะ? นี่มันยุค 5G แล้วนะ คิดดูดิ โทรศัพท์มือถือที่เมื่อก่อนเกิดมาเพื่อ "การสื่อสาร" อย่างเดียว ตอนนี้มันทำอะไรได้ตั้งเยอะตั้งแยะ! ว่าไปแล้ว เรื่องโทรศัพท์มือถือกับฉันนี่ก็มีเรื่องราวเยอะเหมือนกันนะ ตั้งแต่ยุค 1G ที่โทรศัพท์เครื่องเบ้อเริ่ม ฟังก์ชันก็น้อยนิด สัญญาณก็หายากเย็น ต้องวิ่งขึ้นสะพานแม่น้ำสงครามถึงจะโทรได้ (ใครเคยเป็นบ้างยกมือขึ้น! 🙋‍♀️) มาจนยุค 2G ที่เริ่มส่ง SMS ได้ ...